Ялгуусны харшийн орой

Зэвсэгт хүчний 89 жилийн ойд зориулсан үндэсний бөхийн барилдаан өчигдөр Монгол бөхийн өргөөнд боллоо. Уг барилдаанд даян.а Г.Өсөхбаяр, у.ар Д.Ганхуяг, Д.Азжаргал, у.г И.Доржсамбуу, Н.Ганбаатар, у.з Б.Ганбат тэргүүтэй бөхчүүд зодоглосноос:

Түрүү: Увс аймгийн Баруунтуруун сумын харьяат, Алдар СХ, ЗХ-ны 310-р ангийн бөх Монгол улсын саруул сайжрах, хуурнин шуугигч заан Батжаргалын ГАНБАТ

Үзүүр: Булган аймгийн Бүрэгхангай сумын харьяат, Хилчин СХ, Замын-Үүдийн шалган нэвтрүүлэх 0108-р анги, “Хасбуу” группын бөх өсөх идэр харцага Дашзэвэгийн БААСАНДОРЖ

Их шөвөгт: Архангай аймгийн Батцэнгэл сумын харьяат, Алдар СХ, “Бридж” группын бөх МУГТ, далай даян аварга Гэлэгжамцын ӨСӨХБАЯР, Булган аймгийн Гурванбулаг сумын харьяат, ЗХ-ны Алдар СХ, “Авзага трейд” компанийн бөх у.г Ишдоржийн ДОРЖСАМБУУ нар шалгаран үлдэв.   

Дөрвийн даваа:

1. даян.а Г.Өсөхбаяр                 а.н Н.Батсуурь

2. у.ар Д.Азжаргал                    а.а Д.Энхбат

3. у.г И.Доржсамбуу                  а.а Ч.Баянмөнх

4. у.г Н.Ганбаатар                     а.а Ш.Жаргалсайхан

5. у.з Б.Ганбат                          у.н Ц.Содномдорж

6. у.з Б.Соронзонболд               у.н П.Ганхүү

7. у.х Д.Баасандорж                  у.н Т.Өсөх-Ирээдүй

8. у.н Г.Эрхэмбаяр                    у.н Д.Лхагвадорж

Тавын даваа:

1. даян.а Г.Өсөхбаяр                 у.н П.Ганхүү

2. у.г И.Доржсамбуу                  а.а Д.Энхбат

3. у.г Н.Ганбаатар                     у.х Д.Баасандорж

4. у.з Б.Ганбат                          у.н Д.Лхагвадорж

Зургаагийн даваа:

1. даян.а Г.Өсөхбаяр                 у.х Д.Баасандорж

2. у.г И.Доржсамбуу                  у.з Б.Ганбат                             

Долоогийн даваа:

1. у.з Б.Ганбат                          у.х Д.Баасандорж       

2010.03.04-нд АЦЦБЗБ-ийн сургалтын барилдаан амжилттай болж өнгөрсөн билээ. Уг барилдаанд бөхийн тоог хязгаарлаагүй бөгөөд 416 бөх хүч үзэн барилдсан байна. Энэ барилдаанд:

Түрүү: Дундговь аймгийн Эрдэнэдалай сумын харьяат, “Хур харцага” бөхийн дэвжээ, ОБЕГ-ын 014-р анги, “Хулан уул” ХХК-ийн бөх а.а Алтангэрэлийн Алтанхуяг.

Үзүүр: Төв аймгийн Баянхангай сумын харьяат ХХЕГ-ын Хилчин СХ, ИНЕГ-ын бөх а.а Батзоригийн БАТМӨНХ.

Их шөвөгт: Увс аймгийн Тэс сумын харьяат, “Алдартан” бөхийн дэвжээний бөх а.а Б.НЭРГҮЙ, Архангай аймгийн Эрдэнэбулган сумын харьяат, “Бөхбилэгт” бөхийн дэвжээний бөх а.а Р.ПҮРЭВДАГВА нар шалгаран үлджээ.

Уг барилдааны тухай “Бөх” сонины №07 (493) дугаарт нийтлэгдсэн мэдээллээс ишлэн бөхийн барилдааны 5 давааны дүйзээс эхлэн сонирхуулж байна. 

Тавын даваа:

1. а.а А.Алтанхуяг                   а.з Э.Мөнхбат

2. а.а Б.Нэргүй                        а.н Ч.Баасанбат

3. а.а О.Баярхүү                      с.з С.Жанчивдорж

4. а.а Б.Сангисүрэн                 а.а Ц.Одбаяр

5. а.а Б.Батмөнх                      а.х Д.Мөнхболд

6. а.а Р.Пүрэвдагва                  а.а О.Цэрэндаваа

7. а.а Ч.Цогбаяр                      с.з У.Батгэрэл

8. а.а Б.Батдорж                     а.а Л.Шинэбаатар

9. а.а Л.Лха-Очир                    а.а Д.Тангад

10. а.а Ж.Чулуунбат                 а.н Г.Гантулга

11. а.а Ш.Мөнгөнбаатар           а.а А.Батмөнх

12. а.а Бо.Батжаргал               а.з Б.Пүрэвсайхан

13. а.а Б.Гончигдамба              а.а Л.Цэрэнтогтох                    

Зургаагийн даваа:

1. а.а А.Алтанхуяг                    Гоц мөргөсөн

2. а.а Б.Нэргүй                         а.а Б.Батдорж

3. а.а О.Баярхүү                       с.з У.Батгэрэл

4. а.а Б.Сангисүрэн                  а.а Д.Тангад

5. а.а Б.Батмөнх                      а.а Л.Цэрэнтогтох

6. а.а Р.Пүрэвдагва                  а.з Б.Пүрэвсайхан

7. а.а Ж.Чулуунбат                   а.а Ш.Мөнгөнбаатар                 

Долоогийн даваа:

1. а.а А.Алтанхуяг                    с.з У.Батгэрэл

2. а.а Б.Нэргүй                         Гоц мөргөсөн

3. а.а Б.Сангисүрэн                  а.а Р.Пүрэвдагва

4. а.а Б.Батмөнх                      а.а Ш.Мөнгөнбаатар

Наймын даваа:

1. а.а А.Алтанхуяг                   а.а Б.Нэргүй

2. а.а Б.Батмөнх                     а.а Р.Пүрэвдагва

Есийн даваа:

1. а.а А.Алтанхуяг                  а.а Б.Батмөнх 

Сар шинийн бөх сайхан болно оо...

Сар шинийн бөхийн барилдаанд хэн түрүүлэх бол, хэн сайн барилдах бол, хэн цахиур хагалах бол гээд л хүн бүр өөрсдийн таамгийг дэвшүүлж буй тодорхой.

Аварга арслангууд бүгд л барилдах байх, барилдаан үзүүштэй, сонирхолтой, жил жилийнхээ өнгийг харуулсан олон сайхан барилдаанаар дүүрэн байх нь дамжиггүй биз ээ.

Түүнээс гадна Даян аваргын “Ирээдүйн бөхийн аварга” шагналын эзнээр хэн тодрох нь ихээхэн сохирхол татаж байна. Нэрнээсээ эхлээд ихээхэн утга учир, адистадыг агуулсан уг шагналын тухайд:

Даян аварга зодог тайлсныхаа дараа буюу 2007 оны сар шинийн баяраас эхлээд уг шагналыг олгож эхэлсэн билээ. Сайн барилдаж буй залуу бөхөд олгодог хамгийн үнэ цэнэтэй, нэр хүндтэй шагнал гэж би хувьдаа ойлгодог. Аваргын мутраас “Ирээдүйн аварга” нэртэй шагналыг авна гэдэг тийм ч олон хүнд тохиогоод байх аз биш.

“Аварга аваргаараа төрдөг”, “Аварга болно гэдэг үнэхээр хэцүү, аварга нэрээ хамгаална гэдэг түүнээс ч хэцүү” гэх зэргээр бид олонтаа ярилцдаг. Чухам Аварга аваргаараа төрж, аваргаараа амьдарч, аваргаараа ажиллаж, аваргаараа сэтгэж, аваргаараа аваргуудыг бэлтгэхийн төлөө зүтгэж, тэмүүлж, зорьж яваа нь Аваргууд л байдаг. Тэдний нэг нь Даян аварга А.Сүхбат яахын аргагүй мөн.  

  2007 оны сар шинийн баяраар Даян аварга анхныхаа “Ирээдүйн бөхийн аварга” шагналаа өөрийн шавь, өнгөрсөн зуныхаа наадмаар аймгийнхаа баяр наадамд түрүүлж аймгийн арслан цолонд хүрээд байсан Өлзийбатын Даваабаатарт олгов. Энэхүү утга бэлгэдэл шингэсэн шагналыг бөхөд хайртай олон түмэн гүн хүндэтгэлтэйгээр хүлээн авсан билээ.

Харин “Ирээдүй бөхийн аварга” маань тэр зуныхаа наадмаар тааруухан амжилтыг үзүүлсэн ч наадмаас хойших олон барилдаанд тун ч амжилттай барилдаж эхэллээ. 2008 оны АХ-ын 87 жилийн ойгоор начин цолыг алгасаж Харцага цолонд хүрлээ. Дархан аварга Д.Цэрэнтогтох нэгэнтээ: “Энэ цагт барилдаж буй бөхчүүдээс хамгийн уран барилдаантай нь Даваабаатар...” гэж үнэлсэн нь бий...

Даваабаатар харцагадаа АМЖИЛТ.

2008 он. Сар шинийн баярт зориулсан аймаг цэргийн цолтой бөхчүүдийн барилдааны дунд шөвөгт нэг залуу бөх шалгаран үлдэв. Улмаар маргааш нь болсон улс аймгийн алдар цолтой 256 бөхийн барилдааны 2-ын даваанд у.з М.Баяржавхлан, 3-ын даваанд у.з Д.Бумбаярыг тус тус өвдөг шороодуулаад Далай аваргад өвдөг шороодов. Энэ залуу бол Увс аймгийн Тэс сумын харьяат “Олимп” дэвжээний залуу бөх Бадрахын Ганзориг байв. Ийнхүү хоромхон зуур багагүй амжилтыг үзүүлээд амжсан, уран барилдаант залуу бөхөд Даян аварга “Ирээдүйн бөхийн аварга” шагналаа соёрхлоо.

“Ирээдүйн бөхийн аварга” маань тэр зуны аймгийнхаа баяр наадамд залуу бөх П.Бүрэнтөгсөөр 6 даван, тэргүүн байрын төлөөх барилдаанд а.н Т.Сүрэнжавтай барилдан өвдөг шороодож аймгийн заан цолонд хүрсэн юм. Түүнд олон хүн ихээхэн итгэл хүлээлгэж байсан ч... Бэртэл, гэмтлийн улмаас жил гарны хугацаанд барилдсангүй... Ойрноос заалны барилдаанд барилдаж эхлээд байгаа тэрээр эдүгээ “Алдартан”  бөхийн дэвжээнд бэлтгэл сургуулилтаа хийж байна.

Бэртэл, гэмтлээ хурдан илаашруулаад олон сайхан барилдаанаар үзэгч олноо баясгахын ерөөл өргөе.

2009 он. Сар шинийн барилдаанд Даян аварга “Ирээдүйн бөхийн аварга” шагналаа гардуулахаар ирэв. Бөхийн өргөө дүүрэн үзэгч халуун алга ташалтаар Даян аваргаа угтан авлаа...

2006, 2007 оны аймгийнхаа баяр наадамд түрүүлээд байсан Хөвсгөл аймгийн Тосонцэнгэл сумын харьяат аймгийн хурц арслан Цэдэвийн Содномдорж Даян аваргын “Ирээдүйн бөхийн аварга” шагналын 3 дахь эзнээр тодров. Даян аварга залуухан, аймгийн хурц арсланд ихээхэн итгэлийг хүлээлгэсэн нь тэр биз ээ...

Хурц арслангийн хувьд 2008 оны улсын наадамд анх удаагаа барилдаж нэг даваад өвдөг шороодсон ч, өнгөрсөн жил энэ алдаагаа засч тунан барилдаад начин цолонд хүрэв. Залуу начин Ц.Содномдоржийг олон хүн сайн барилдана гэж ярьдаг, хардаг, дэмждэг. Сайн ч барилдаж байгаа...

Илүү их амжилтыг хүлээж байгаа шүү...

2010 он. Хэнд..?

Билгийн улирлын XVII жарны "Тийн урвагч" хэмээх төмөр барс жилийн сар шинийн мэндийг хүргэе.

Монгол түмний төрт ёсны их баяр сар шинэдээ даага далантай, бяруу булчинтай САЙХАН ШИНЭЛЭЭРЭЙ.

Билгийн тооллын XVII жарны “Тийн урвагч” хэмээх төмөр барс жилийн сар шинийн баярын цуврал барилдаан

1. Өсвөрийн 128 бөхийн брилдаан

2 дугаар сарын 10-ны 10 цагт

 Бүртгэл 2 дугаар сарын 9-ний 10 цагаас эхлэх ба барилдаанд 1993.02.10-наас хойш төрсөн хөвгүүд оролцоно. Иргэний үнэмлэх төрсний гэрчилгээ, ЭМД-ийн дэвтэр, 2 хувь цээж зурагтай ирж бүртгүүлнэ.

Итгэмжлэл 3000 төг, Үзэгчийн тасалбарын үнэ: 500 төг

2. Нийтийн Монгол бөхийн 128 шандастны барилдаан

2 дугаар сарын 10-ны 16 цагт

Бүртгэл 2 дугаар сарын 9-ний 16 цагаас эхлэх ба барилдаанд үндэсний бөхөөр ямар нэг цолгүй, бөхийн спортоор тусгайлан хичээллэдэггүй эрчүүд оролцоно.

Итгэмжлэл 5000 төг, Үзэгчийн тасалбарын үнэ: 1000 төг

3. Сумын заан, залуу бөхчүүдийн барилдаан

2 дугаар сарын 11-ний 14 цагт

Бүртгэл 2 дугаар сарын 11-ний 11 цагаас эхлэх ба хоёр хувь цээж зурагтай, сумын заанууд үнэмлэхтэйгээ ирж өөрийн биеэр бүртгүүлнэ.

Итгэмжлэл 3000 төг, Үзэгчийн тасалбарын үнэ: 1500 төг

4. Аймаг, цэргийн цолтой 256 бөхийн барилдаан

2 дугаар сарын 12-ны 14 цагт

Бүртгэл 2 дугаар сарын 12-ны 11 цагаас эхлэх ба аймаг, цэргийн цолтнууд хоёр хувь цээж зурагтай, үнэмлэхтэйгээ өөрийн биеэр ирж бүртгүүлнэ. Урьдчилсан барилдаан явагдахгүй бөгөөд сумын заануудын барилдаанд амжилттай барилдсан залуу бөхчүүдийг сонгож оруулна.

Итгэмжлэл 3000 төг, Үзэгчийн тасалбарын үнэ: 3000 төг

5. Улс, аймгийн алдар цолтой 256 бөхийн барилдаан

2 дугаар сарын 13-ны 14 цагт

Бүртгэл 2 дугаар сарын 12-ны 15 цагаас эхлэх бөгөөд аймаг, цэргийн цолтнууд урьдчилан бүртгүүлсэн байна.

Үзэгчийн тасалбарын үнэ: 8000 төг

Бөхийн бүртгэл болон барилдаан Монгол бөхийн өргөөнд явагдана.

Эрхэм таныг цагаан сарын бөхийн баярт хүрэлцэн ирж,

цэнгэн баясахыг урьж байна.

МОНГОЛЫН ҮНДЭСНИЙ БӨХИЙН ХОЛБОО

Утас: 451533, 456978, 99043264, 88085308

Нэгэн зүйл: Миний нэгэн адил олон Монгол хүн их аваргыгаа сумогоор биш ч гэлээ үндэсний бөхөөрөө барилдаасай билээ гэж бодож буй нь тодорхой. Гэвч дэмжигчийн байр сууринаас бус, жинхэнэ спортын тогоонд хүмүүжиж, түүнийхээ төлөө бие сэтгэлээ зориулсан хүн юу гэж бодож буй нь ихээхэн сонин юм.

Даян аварга аварга А.Сүхбат “Асашёорюү эх орондоо ирээд үндэсний бөхөөр барилдах болов уу?” гэсэн асуултад: -Энэ асуултад би хариулах ёстой гэж үү. Миний бодлоор тэр хүн маш их ядарсан, элэгдсэн байгаа шүү дээ. Сүүлийн арав гаруй жил сумо гэдэг хүнд спорт тэр хүнийг ядраасан. Тэгтэл бид түүнээс илүү ихийг шаардаад байдаг. Гэхдээ хэлж мэдэхгүй юм даа. Танай www.news.mn сайт болон, “Ардын эрх” сониноор дамжуулан Дагваадаа аз хийморьтой, өөдрөг явахын ерөөл өргөмөөр байна. Бөхийг орхино гэдэг нэг хэрэг. Түүнийг амьдралын урт зам хүлээж байгаа. Тиймээс Асашёорюүдаа хийморь, золбоо төгөлдөр явахыг л дахин дахин хүсье дээ.

Хакүхо М.Даваажаргал: “Би их харамсч байна. Үүнээс хойш би сумогийн дэвжээнээ ганц Хакухогийн өмнөөс бус, Асашёорюүгийн нэг хэсэг болж барилдах болно”

Хэрэггүй газраа илүүдэхээр...

Их сайхан МОНГОЛ орондоо ирээ. Монгол орон тань, Монгол зон олон чинь Эх орныхоо Бахархал болсон хүүгээ хүлээж байна.

Нэг л цохио биз дээ. Эр хүмүүсийн хооронд тийм зүйл аль байхыг тэр гэх билээ дээ...

Аварга АВАРГААРАА төрдөг гэдэг. Үндэсний бөхөөрөө барилдаасай билээ.

ОБ капитал группын нэрэмжит Цагаан сарын сорилго АЦЦБЗБ-ийн ээлжит 256 бөхийн барилдаан өнөөдөр боллоо.  

Харин өнгөрсөн жилийн барилдаан 2009.02.15-нд болж байсан бөгөөд:

Түрүү: Увс аймгийн Сагил сумын харьяат, МРЦ нэгдлийн Уурхайчин бөхийн дэвжээний бөх цэргийн хурц арслан Арслангийн БЯМБАЖАВ

Үзүүр: Дундговь аймгийн Эрдэнэдалай сумын харьяат, “Хур харцага” бөхийн дэвжээ, ОБЕГ, “Хар чонот” группын бөх а.а Алтангэрэлийн АЛТАНХУЯГ

Их шөвөгт: Хөвсгөл аймгийн Тосонцэнгэл сумын харьяат аймгийн хурц арслан Ц.Содномдорж /у.н/, Өвөрхангай аймгийн Хархорин сумын харьяат а.а Т.Санчир нар тус тус шалгаран үлдэж байсан бол, өнөөдрийн барилдаанд:

Түрүү: Өвөрхангай аймгийн Тарагт сумын харьяат, Аварга БТДС, Өвөрхангай аймгийн ЦХ-ийн бөх а.а Батмөнхийн Сангисүрэн

Үзүүр: Булган аймгийн Гурванбулаг сумын харьяат, “Алдар” спорт хороо, UFC группын бөх а.а Алтангэрэлийн ОТГОНБААТАР

Их шөвөгт: Завхан аймгийн Идэр сумын харьяат, ЧД-ийн ЦХ, ХААН банкны бөх а.а Ш.Жаргалсайхан, Ховд аймгийн Мянгат сумын харьяат, “Сүлд” спорт хороо, “Олимп” сургуулийн бөх, а.х Н.Батсайхан нар шалгаран үлдэв.

Тавын даваа:

1. а.а Б.Одгэрэл                        а.а А.Сүмбээ

2. а.а Ш.Жаргалсайхан             а.а Ё.Эрдэнэжаргал

3. а.а А.Отгонбаатар                а.а Ц.Нямдорж

4. а.а Ч.Баянмөнх                     а.н Г.Гантулга /ГА/

5. а.а Ж.Мөнгөн                        а.з Н.Адъяабат

6. а.а Т.Санчир                         а.а Г.Отгонбаатар

7. а.а С.Батсуурь                      а.х Н.Батсайхан

8. а.а Б.Сангисүрэн                   а.а Р.Пүрэвдагва

Зургаагийн даваа:

1. а.а Б.Одгэрэл                        а.х Н.Батсайхан

2. а.а Ш.Жаргалсайхан             а.а Ж.Мөнгөн

3. а.а А.Отгонбаатар                 а.а Ч.Баянмөнх

4. а.а Т.Санчир                         а.а Б.Сангисүрэн

Долоогийн даваа:

1. а.а Ш.Жаргалсайхан             а.а А.Отгонбаатар

2. а.а Б.Сангисүрэн                   а.х Н.Батсайхан

Наймын даваа:

1. а.а А.Отгонбаатар                 а.а Б.Сангисүрэн

"Ирээдүйн бөхийн аварга-3” гэдэг нь даян аваргын “Ирээдүйн бөхийн аварга” шагналыг авсан 3 дахь бөх гэсэн утгыг хэлж буй билээ.

Хөвсгөл аймгийн Тосонцэнгэл сумын харьяат ХХЕГ-ын Хичлин спорт хороо, Замын-Үүдын шалган нэвтрүүлэх 0108-р анги, Идэр ДС, “Монгол буйдан” компанийн бөх улсын залуу начин Цэдэвийн СОДНОМДОРЖ. 2006 онд аймгийнхаа баяр наадамд түрүүлж аймгийн арслан цолонд хүрсэн. 2007 онд дахин түрүүлж хурц арслан чимэг хүртсэн.

2008 онд улсын наадамд анх удаагаа барилдаж хоёрын даваанд Төв аймгийн Сэргэлэн сумын харьяат туршлагатай а.з Ч.Бямбадоржид өөрийн алдаанаас болж өвдөг шороодсон. Харин 2009 он, АХ-ын 88 жил, Их Монгол улсыг байгуулсны 803 жилийн ойд тун ч сайхан барилдаж НАЧИН цолонд хүрсэн. Түүнийг 3-ын даваанд нутгийн ах у.н Б.Баянмөнх тунаанаас гаргаж өгсөн. Дөрвийн у.х Т.Амартүвшинг түрээд хөөхөөр нь дагуулж тойгдоод давав. Харин начны даваанд у.н Т.Өсөх-Ирээдүйтэй тунасан. Сайхан барилдааныг гаргаж Төрийн есон хөлт Их цагаан тугаа тавантаа тойрч чадсан. Начнаар тогтохгүй барилдах бөх дөө....

Залуу начны 5 давааны торгон агшинг өгүүлэх зургуудийг tsogtbileg.blogspot.com/-оос дам ишлэн хүргэж байна.

Мөн залуу начны барилдаан, шилдэг 100 барилдаанд орсон хоёр барилдааныг сонгон хүргэж байна.   

Японы мэргэжлийн сумо бөхийн 68 дахь ёкузуна Асашёорюү Д.Дагвадорж макүчи зиндаанд 25 дахь түрүүгээ авлаа. Тэрвээр башёгийн 14 дэх өдрийн барилдаанд озэки Харумафүжи Д.Бямбадоржийг давснаар тэргүүлэх нь тодорхой болоод байсан бөгөөд өнөөдөр буюу башёгийн сүүлийн өдөр их аварга Хакухо М.Даваажаргалтай барилдаж, ёритаоши мэхээр өвдөг шороодсоноор 13 даваа, хоёр унаатайгаар 2010 оны тэргүүн башёд түрүүлэв. Ингэснээр мэргэжлийн сумогийн бүх үеийн дээд амжилтын гуравт бичигдлээ.

Түүний өмнө 32 түрүүлсэн их аварга Тайхо, 31 түрүүлсэн их аварга Чиёнофүжи нарын амжилтыг эвдэх, давтах л үлдээд байна... Аваргадаа амжилт.

Монгол улсын ХАРЦАГА цолтой бөхчүүдэд хүндэтгэл үзүүлэх барилдааныг МҮБХ, үүрэн холбооны үндэсний оператор G-MOBILE корпарацитай хамтран 2 дахь жилдээ амжилттай зохион байгууллаа.

Өнгөрсөн жилийн энэ барилдаан /2009.01.25/-д  Дундговь аймгийн Дэлгэрцогт сумын харьяат, “Хур харцага” бөхийн дэвжээ, Төвийн бүсийн цахилгаан дамжуулах сүлжээ компанийн бөх улсын харцага Лхагвасүрэнгийн Пүрэвжав түрүүлж, Говьсүмбэр аймгийн Сүмбэр сумын харьяат, “Меритон” компанийн бөх улсын арслан Дагвадоржийн Азжаргал үзүүрлэж байсан билээ.

Энэ удаагийн барилдаанд у.ар Х.Мөнхбаатар, Д.Азжаргал, заан Д.Рагчаа, М.Өсөхбаяр, Б.Соронзонболд тэргүүтэй бөхчүүд зодоглов. Завхан аймгийн Тосонцэнгэл сумын харьяат Хүч СХ-ны бөх аймгийн начин Д.Анхбаяр хоёр залуу арсланг 1,2-ын даваанд дараалан өвдөглүүлж үзэгчдийг шуугиулав. Харин гурвын даваанд заан Рагчаад унав. Он гарсаар гурван ч барилдаанд түрүүлээд байсан ц.а Ч.Санжаадамба а.а Б.Сангисүрэнг дайрч, хөөж яваад хариу мэхэнд оров, залуу начин Ц.Содномдорж а.а Б.Батмөнхөд өвдөглөв гээд онцлох барилдааныг дурдваас олон... 

Дөрвийн даваа:

1. у.з Д.Рагчаа                        а.а Бо.Батжаргал

2. у.з М.Өсөхбаяр                    а.а Б.Сангисүрэн

3. у.з Б.Соронзонболд             а.а Б.Одгэрэл           

4. у.х Г.Ганхуяг                       ц.а А.Бямбажав

5. у.х Л.Пүрэвжав                   у.н А.Цацабшир

6. у.х Т.Мөнгөнцоож                у.н Т.Өсөх-Ирээдүй

7. у.х Т.Амартүвшин                у.н Г.Эрхэмбаяр

8. у.х М.Батжаргал                  у.х Ө.Бат-Орших

Тавын даваа:

1. у.з Д.Рагчаа                       ц.а А.Бямбажав

2. у.з М.Өсөхбаяр                   у.х Т.Мөнгөнцоож      

3. у.з Б.Соронзонболд             у.х Т.Амартүвшин     

4. у.х Л.Пүрэвжав                   у.х Ө.Бат-Орших

Зургаагийн даваа:

1. у.з М.Өсөхбаяр                   у.х Л.Пүрэвжав

2. у.з Б.Соронзонболд             ц.а А.Бямбажав

Долоогийн даваа:

Түрүү: Булган аймгийн Бүрэгхангай сумын харьяат, ХХЕГ-ын Хилчин СХ, “Жигүүр гранд” группын бөх у.з Мөнхсайханы ӨСӨХБАЯР

Үзүүр: Увс аймгийн Сагил сумын харьяат, “Алдар” СХ, МРЦ нэгдлийн “Уурхайчин” бөхийн дэвжээний бөх цэргийн хурц арслан Арслангийн БЯМБАЖАВ

XVI жарны Гал луу жил буюу 1976 оны 7-р сарын 10-ны өдөр эгэл жирийн гэр бүлийн тогооноо нэгэн хөвүүн мэндэлсэн нь эрин цаг үед Монгол бөхийн зүлэг ногоон дэвжээг чимж буй Увс аймгийн Баруунтуруун сумын харьяат ЗХ-ний Алдар спорт хороо, ЗХ-ний 310-р ангийн бөх бяртай, хүчтэй, аралтай, уран дайчин барилдаантай, саруул сайжрах, хуурнин шуугигч улсын заан Батжаргалын ГАНБАТ бөлгөө. 

1994 онд Увсчууд Их аварга Х.Баянмөнхийн алдрыг тэмдэглэж наадав. Уг наадамд залуу бөх Ганбат ирж барилдсан нь түүний амжилтын эх болсон гэдэг. Аваргын хараанд өртөж бөхийн эрдэмд идэвхийлэн суралцах боломж үүд, хаалга нээгдсэн хэрэг. Ийн түүнд “тоот бөхийн тоонд багтаж, торгон зодогны ширээснээс атгалзах” хувь тохиожээ.

Тэрээр АХ-ын 75 жилийн ойгоор буюу 1996 оны Увс аймгийнхаа баяр наадамд хүч үзэн зодоглосон хүчит 128 бөхөөс у.н Д.Төрмөнхөөр 7 даван түрүүлж аймгийн арслан цолонд хүрсэн билээ. Энэ л үеэс бөхчүүд, бөх сонирхогчид, бөхийн хүрээнийхний анхаарлыг өөртөө татаж эхэлсэн билээ.

Тэр жилээсээ олон олон барилдаануудад сайн барилдаж, ихэвчлэн өсөх идэр начин О.Одгэрэл /у.з/, начин Ч.Батзориг /у.з/, И.Доржсамбуу /у.г/, А.Сүхбат /даян.а/, заан Д.Сумъяабазар /у.ав/, Г.Өсөхбаяр /даян.а/, Б.Гантогтох /у.г/, Ц.Цэрэнпунцаг /у.г/ нартай тунаж барилддаг байлаа.

Аймгийн арслан Ганбатыг 1997 оны АХ-ын 76 жилийн ойгоор начнаар тогтохгүй барилдана гэж олон хүн дүгнэж байлаа. Үнэхээр тийм л байсан. Гэвч сонирхолтой гэмээр үйл болсон юм. Тэр нь гурвын даваанд у.з Ц.Цэрэнпунцаг а.а Б.Ганбатыг ширвэж бус шилж амласан явдал юм. Залуу арслан бяртай зааны мэхэнд дэссэнгүй. Мэдээж өмнө нь хэд хэд таараад бас хэд хэд хаяж чадсан л байлаа. Төрийн наадмын дэвжээ хатуу гэдгээ л харуулсан хэрэг биз...

Мэдээж энэ үйл явдал түүнд их зүйлийг бодогдуулсан байх. Улам их бэлтгэл хийхийг ойлгуулсан биз. Намраас нь заалны барилдаанд улам л сайн барилдах боллоо. Өндөр чансаатай бөхчүүдийн даваа үнэлэх барилдааны анхан, дэд зиндаанд зодоглож, шилдэг 16 бөх тойргоор барилдахад 12 давж, хоёрт бичигдэв. Дар.а Б.Бат-Эрдэнэ, у.з Ц.Цэрэнпунцаг /у.г/, у.н Ч.Батзориг /у.з/, а.а Б.Ганбат/у.з/ гэсэн 4 бөх ижил 12 даваатай байсан бөгөөд Батзоригоос бусдыг нь өвдөглүүлж чадсан билээ.

1998 оны Сар шинийн баярт зориулсан 256 бөхийн барилдаанд Их аваргатай тэргүүн байрын төлөөх барилдаанд шалгарч үлдэв. Ингэснээрээ аймгийн цолтой бөх анх удаагаа сар шинийн баярт үзүүрт хүрсэн амжилтыг тогтоолоо. Тэр жилийнхээ зун буюу АХ-ын 77 жилийн ойгоор дар.а Х.Баянмөнхөөр 5 давж начин цолонд хүрч чадлаа.

 1999 оны АХ-ын 78 жилийн ойгоор у.н И.Доржсамбуу /у.г/, у.з Ж.Ганболд, у.ав О.Балжинням нарыг 5-7 даваанд өвдөглүүлж заан цолонд хүрээд Их аваргад унав.

Харин заан цолонд хүрээд бэртэл гэмтлээс болоод нэг хэсэг сайн барилдаж чадсангүй. 2000 онд 6, 2001 онд 1024 бөхөөс 5, 2002 онд 6, 2005 онд 5 давж шөвгөрөв.

2006 онд Их Монгол улс байгуулсны 800 жил, АХ-ын 85 жилийн ойд хүч үзэн зодоглосон 1024 бөхөөс 7 давж заан цолоо батлан наадмын түрүү бөх у.г Д.Сумъяабазар /у.ав/-тай эрэмгий сайхан барилдсан ч өвдөглөв.

АХ-ын 86 жилийн ойгоор Өсөхөө аварга тавд а.а Б.Бадамдорж /у.н/-д, Сумъяа аварга долоод у.н Б.Сайнбаяр /у.з/-д тус тус унаж наадамчдыг шуугиулав. Түрүүлэх бөхчүүдийн тоонд Зааны нэр дээгүүр байсан, харамсалтай нь дэндүү хариуцлагагүй барилдаан үзүүлж тавын даваанд а.а А.Цацабшир /у.н/-д унав.

2008 онд а.а Ч.Баянмөнх, у.н Ц.Сумъяабээс, у.н Т.Амартүвшин /у.х/ нараар 7 давж дахин цолоо батлан их шөвөгт үлдэв. Хоёр аварга хоёулаа зааны даваанд а.а Б.Соронзонболд /у.з/, у.х н.Ганбаатар /у.г/ нарт өвдөглөв. Боломж, БОЛОМЖ! Алдсан боломж эргэж ирэх нь тэр. Цол авсан бөхчүүдэд цолны үнэмлэх гардуулах завсарт Ганбат заан ам авахаар яаравчлан алхав. Наадамчид “Зааны түрүү”, “Ганбатаа чиний наадам шүү” гэж шуугих нь тэр... Заан ч гарын даа нар дээр төд удалгүй эргэв... Үүнээс цааш өгүүлэхэд дэндүү халагламаар... “Алтан боломж үхэр тэрэг лугаа удаан ирэх хэрнээ, туулай лугаа дэгдэн одох нь тэр” ээ...

Дахиад л дараа жилийн наадмыг хүлээх үлдсэн дээ...

2009 он. Олон хүн зааныг түрүүлэх байх гэж таамаглал дэвшүүлсэн. Зааны хаяж чадахгүй гэх, барилдаан таарахгүй бөх нэгээхэн ч үгүй. Барилдаан төдийлөн таардаггүй отгон Аварга бэртлийн улмаас зодоглосонгүй. Заан ч сайхан л, өнгөтэй л харагдаж байлаа...

Тавын даваа эхэллээ. Заан бяртай начныг амлаад барилдахаар шийдэж. Түрүү жилийн 6-гийн даваанд золгооны барьцнаас татаж мордоод давж байсан даа. Ийм байдал дахин давтагдсан ч барилдааны төгсгөл... За нэг иймэрхүү, харамсалтай зүйл болсон доо... Бас дахиад, дахиад л ирэх жилийн наадам...

Нэрт бөх Х.Баянмөнх аваргын хэлсэнчлэн “...сайн барилдана гэдэг нэг өөр, гэхдээ түрүүлнэ гэдэг бүр өөр...” гэдэг л... Гэхдээ энэ нь Зааныг түрүү бөхийн эрэмбэгүй гэсэн үг огт биш л дээ. Байгалиас заяасан бие цогцос, бяр, дайчин чанар. Бөх хүнд байх шинж бүгд л түүнд байна.

Нэгэн үе Монгол бөхийн зүлэг ногоон дэвжээг чимж, эзэгнэж явсан “ШИЛДЭГ 6 ЗААН”-ы хамгийн залуу гэгдэх тэрээр л ганц заан цолтойгоо үлдсэн байна.

33 нас. Бяр, хүч, ур, ухаан жагссан ид үе. Тиймээс БОЛОМЖ хадгалагдсаар л байгаа. Ашиглах ЧАДВАР л мэдэх хэрэг...

Төрийн их баяр наадамд гурван удаа 7, хоёр удаа 6, дөрвөн удаа 5 давж нийтдээ 9 удаа шөвгөрч, ЗААН цолтонгуудыг магнайд бичигдэж буй бөлгөө, Заан цолондоо дэндүү бахдаж ядсан, АРСЛАНГААР зогсогхгүй эрэмбэтэй бөхийн тухайд ийн дурсваа...

*********   *********

Эрхэм хүндэт бөх сонирхогчдоо! Бөхийн барилдааны нэгийн даваа эхлэхэд бэлэн боллоо. Бөхийн барилдааны зүүн талын тэргүүн магнайд Увс аймгийн Баруунтуруун сумын харьяат Улсын шинэ АРСЛАН ГАНБАТ, эс бөгөөс Монгол улсын ОТГОН АВАРГА ГАНБАТаар магнайлуулсан хүчит бөхийн барилдаан эхэллээ гэх... За даа АРСЛАН ч тун бяртай байна даа гацхан гуд татаа л мэхээн гүйцээж байгаа харагдана... Улсын АВАРГА ГАНБАТ түрүүллээ... гэж дуудуулах болтугай. ЗААНДАА АМЖИЛТ

“Талх Чихэр” ХК-ийн нэрэмжит “Хэвийн боовны баяр”-т зориулсан АЦЦБЗБ-ийн ээлжит 256 бөхийн барилдаан өнөөдөр боллоо.

Түрүү жилийн эл барилдаан /2009.01.31/-д Дундговь аймгийн Эрдэнэдалай сумын харьяат, “Хур харцага” бөхийн дэвжээ, ОБЕГ, “Хар чонот” группын бөх а.а А.Алтанхуяг түрүүлж, Сэлэнгэ аймгийн Мандал сумын харьяат, Ноёд группын бөх а.а Ч.Баянмөнх үзүүрлэж, Булган аймгийн Бүрэгхангай сумын харьяат а.а А.Сүмбээ, Баянхонгор аймгийн Баянбулаг сумын харьяат а.а Д.Энхбат нар их шөвөгт үлдэж байсан билээ.

Харин энэ удаад:

Тавын даваа:

1. а.а Б.Одгэрэл                        с.з Н.Энхжаргал

2. а.а М.Эрдэнэбат                    с.з Б.Хишигбаатар

3. а.а А.Отгонбаатар                 а.а Ц.Нямдорж

4. а.а Ч.Баянмөнх                     а.а Б.Батхуяг

5. а.а Ж.Мөнгөн                        а.а С.Батсуурь

6. а.а Т.Санчир                         а.а Б.Батмөнх

7. а.а Б.Сангисүрэн                    а.а Ж.Чулуунбат

8. а.а Ш.Мөнгөнбаатар              ц.а Ч.Санжаадамба

Зургаагийн даваа:

1. а.а Б.Одгэрэл                        ц.а Ч.Санжаадамба

2. а.а М.Эрдэнэбат                    а.а Ж.Чулуунбат

3. а.а А.Отгонбаатар                 а.а Б.Батмөнх

4. а.а Ч.Баянмөнх                      а.а С.Батсуурь

Долоогийн даваа:

1. а.а Ч.Баянмөнх                      а.а Ж.Чулуунбат

2. а.а Б.Батмөнх                        ц.а Ч.Санжаадамба

Наймын даваа:

Түрүү: Архангай аймгийн Хашаат сумын харьяат, ЗХ-ний Алдар СХ, “Хатант интернэйшнл” ХХК-ийн бөх ц.а Чимэдрэгзэнгийн САНЖААДАМБА

Үзүүр: Баянхонгор аймгийн Бууцагаан сумын харьяат, “Хонгор нутаг” бөхийн дэвжээ, Нармон компанийн бөх, Чөлөөт бөхийн ОУХМ, а.а Жаргалсайханы ЧУЛУУНБАТ